Changli va ifloslangan havodan himoyalanish uchun shifokorlar va mutaxassislar tomonidan tavsiya etilgan bir qancha muhim usullar mavjud.
Ular nafas olish tizimini yengillashtirish va organizmga zararli moddalar kirishini kamaytirishga yordam beradi:
Changli havodan himoyalanish choralari:
•Tashqariga chiqishni cheklash: Changli kunlarda, ayniqsa keksa odamlar, bolalar va surunkali nafas yo‘llari kasalliklari (astma, bronxit) borlar ko‘chaga kamroq chiqishi tavsiya etiladi.
•Tibbiy niqob taqish: Tashqarida bo‘lganda albatta niqob taqish yoki burun va og‘izni nam mato bilan yopish lozim.
•Uy ichini toza saqlash: Deraza va eshiklarni yopiq tutish, xonalarni tez-tez ho‘l latta bilan tozalash (namli tozalash) kerak.
•Shaxsiy gigiyena: Ko‘chadan qaytgach, darhol dush qabul qilish, burun va og‘iz bo‘shlig‘ini tuzli suv yoki oddiy suv bilan yuvib tashlash kerak.
•Ko‘p suyuqlik ichish: Chang va ifloslangan havoda ko‘proq suv, ko‘k choy yoki damlamalar ichish nafas yo‘llarini tozalashga yordam beradi.
•Avtomobillarda konditsioner: Avtomobilda harakatlanganda oynalarni yopib, konditsionerni ichki aylanma rejimida ishlatish tavsiya etiladi.
Boshqa turdagi havo xavflaridan himoyalanish:
•Infeksiyalardan himoyalanish: Havodan yuquvchi kasalliklar (masalan, COVID-19) mavjud bo‘lganda, respiratorlar (FPP2/N95)dan foydalanish va ijtimoiy masofani saqlash shart.
Chang bo‘ronlari paytida nafas yo‘llarini himoyalash uchun ko‘chaga niqob (maska)da chiqish, uy va ofis derazalarini zich yopish, xonalarni namli tozalash, havo filtrlaridan foydalanish va ko‘p suyuqlik ichish tavsiya etiladi. Surunkali kasalligi borlar ochiq havoda bo‘lishdan saqlanishi, shaxsiy gigiyenaga rioya etishi va chang yig‘iluvchi gilamlarni tozalashi zarur.
Aholini himoyalash bo‘yicha asosiy tavsiyalar:
•Uy ichidagi muhitni saqlash: Changli kunlarda deraza va eshiklarni mahkam yopish, namli sochiqlar yordamida tirqishlarni to‘sish tavsiya etiladi.
•Shaxsiy gigiyena va himoya: Ko‘chaga chiqqanda tibbiy niqob yoki respirator taqish, ko‘zni ko‘zoynak bilan himoyalash, qaytgach burun va tomoqni chayish lozim
•Sog‘liqni asrash: Ko‘p suyuqlik (suv, limonli choy) ichish, allergik va nafas yo‘li kasalliklari (astma) borlar dori vositalarini oldindan tayyorlab qo‘yishi kerak
•Uy tozaligi: Changyutgich yordamida gilam va yumshoq mebellarni tez-tez tozalash, namli artish ishlarini amalga oshirish muhim
•Faoliyatni cheklash: Kuchli chang bo‘ronida ochiq havoda jismoniy mashqlar va uzoq yurishdan saqlanish, transport vositalarida havo aylanishini ichki rejimga o‘tkazish tavsiya etiladi.
Ushbu choralar chang zarrachalarining nafas yo‘llari va ko‘zga ta’sirini kamaytirishga yordam beradi.
M.Nurullayeva
Sanepidqo‘mita Navoiy viloyat boshqarmasi
Mehnat gigiyenasi bo‘limi sanitariya vrach yordamchisi