"Manfaatlar to‘qnashuvi" deganda birinchi nima esingizga keladi?

"Manfaatlar to‘qnashuvi" deganda birinchi nima esingizga keladi? Korrupsiya? Ochko‘zlik? Axloqsizlik? Ha, ba’zan bu to‘g‘ri bo‘lishi mumkin, LEKIN HAR DOIMMAS!

Manfaatlar to‘qnashuvi shaxs yoki tashkilot bir nechta manfaatlarga ega bo‘lib, ulardan biri ularning vazifalarini ob’ektiv bajarishiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan holatda yuzaga keladi.

Masalan, O‘zbekistonda mahalliy davlat amaldori ijtimoiy infratuzilma loyihalari uchun yer uchastkalarini taqsimlash uchun mas’ul edi. Ammo keyinchalik aniqlanishicha, u qimmatli uchastkani yaqin qarindoshlariga tegishli kompaniyaga ancha arzon narxda ajratib bergan. Bu shaxsiy aloqalar rasmiy qarorlarga ta’sir qilgan klassik manfaatlar to‘qnashuvi misoli.

O‘zbekiston Respublikasining “Manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risida”gi qonuni (https://lex.uz/uz/docs/-6952742) davlat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat muassasalari, davlat unitar korxonalari, davlat maqsadli jamg‘armalari va davlat ulushi 50% yoki undan ortiq bo‘lgan aksiyadorlik jamiyatlariga tatbiq etiladi. Prezidentning PQ-210-son qarori ijrosini ta’minlash maqsadida Respublika idoralararo komissiyasi qonun tatbiq etiladigan davlat organlari va tashkilotlarining aniq ro‘yxatini tasdiqladi (yuqoridagi ro‘yxatni ko‘ring) Qonun joriy yilning 6-dekabrida kuchga kirdi.

Manfaatlar to‘qnashuvi ≠ avtomatik huquqbuzarlik. Muammo to‘qnashuvning o‘zida emas, balki uni qanday hal qilishda. Asosiy xavf to‘qnashuvni inkor qilishda, shaxsiy manfaat uchun undan foydalanishda yoki uni oshkora hal qilmaslikda paydo bo‘ladi.

Yana bir bor tushuntirish uchun: manfaatlar to‘qnashuvi turli yo‘llar bilan yuzaga kelishi mumkin. O‘zbekistonda bu quyidagi holatlarda keng uchraydi:

-- Qaror qabul qilishga ta’sir qiladigan sovg‘alar yoki mehmondo‘stlik.

-- Maxfiy ma’lumotlardan shaxsiy foyda olish.

-- Xizmat majburiyatlaridan ko‘ra shaxsiy manfaatlarni ko‘zlab qaror qabul qilish.

Eslab qoling! Masala to‘qnashuvda emas, balki uni qanday hal qilishingizda!

Voy! Deyarli unutdim. Bizning qonunimiz manfaatlar to'qnashuvini quyidagicha ta'riflaydi:

"shaxsning shaxsiy (bevosita yoki bilvosita) manfaatdorligi uning o‘z lavozim yoki xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarishiga ta’sir ko‘rsatayotgan yoxud ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan hamda shaxsiy manfaatdorlik bilan fuqarolarning, tashkilotlarning, jamiyatning yoki davlatning huquqlari, qonuniy manfaatlari o‘rtasida qarama-qarshilik yuzaga kelayotgan (mavjud manfaatlar to‘qnashuvi) yoki yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan (ehtimoliy manfaatlar to‘qnashuvi) vaziyat."

Manba: https://t.me/anticorrumpere